M:.A:.H:. Ritus

Uit de donkere archieven van de gemengde Vrijmetselarij dook een bijzondere naam op: de “Internationale Orde van den Maçonniek-Astrologisch-Humanistischen Ritus”. Dit was geen ritus binnen de vroege gemengde Vrijmetselarij, maar een nieuwe organisatie die werd gesticht in 1917.

Een paar namen duiken op rond deze organisatie. H.M. d’Angremond, A.E. (Jan) Thierens en P.F.I.M. (Piet) van Solt.

Thierens is een bekende naam. E.J.F. Thierens was de derde Grootmeester van de Nederlandse federatie van Le Droit Humain. Zouden de twee heren Thierens verwant zijn? E.J.F. Thierens zou geleefd hebben van 1882 tot 1967, geboren te Wormer. A.E. Thierens zou geleefd hebben van 1875 tot 1941, maar hij is geboren in Brielle. Wikipedia zegt dat A.E. schreef over Vrijmetselarij. Voor E.J.F. is dat duidelijk.

A.E. Thierens “was een Nederlands militair, ambtenaar en astroloog” (Wikipedia) die “in 1907 het Nederlands Genootschap tot bestudering van de Astronomie en Moderne Astrologie” oprichtte (Wikipedia). Het lijkt er op dat hij ook de verbinding met de Vrijmetselarij wilde maken.

Over d’Angremond is ook nog wel het een en ander te vinden. De website van het Nationaal Militair Museum heeft een portret op de man op hun website (klik even op het kruisje). Ook een militair dus. Zoals wel meer mensen uit de vroege gemengde Vrijmetselarij was hij drukker, een van de eigenaren (met A.G. Rinders) van Luctor et Emergo. Hij is geboren in 1877 en kwam in 1921 bij een motorongeluk om het leven. Hier vind je nog een kort In Memoriam met een foto.

Dan hebben we nog P. van Solt (1897-1978). Ook hij zou een militair zijn geweest. Over Van Solt kan ik niet veel vinden, maar verderop kom ik op hem terug.

d’Angremond had, zoals vermeld, een drukkerij. Waarschijnlijk de bekendste publicatie van Luctor et Emergo was het langlopende tijdschrift “De Nieuwe Gids”. Over dit tijdschrift is een uitgebreid artikel te vinden op de website van DBNL. Hierin is onder andere te zien wat voor teksten er in het tijdschrift werden gepubliceerd en zo zien we meteen dat de eerder genoemde Thierens er in schreef over Theosofie, astrologie en Vrijmetselarij. d’Angremond lijkt niet zelf voor het tijdschrift te hebben geschreven.

Op de website van Glas Atelier Percy staat biografie informatie over de familie Van Solt. Deze houdt op net voor Piet wordt geboren, maar Piet wordt wel een paar keer kort vermeld. Zo is er een tekst over het Ex Libris van Van Solt. Hierin staat onder andere:

Piet van Solt was Voorzittend Grootmeester van de Opperraad van de Maçonniek Kosmopolitische Ritus – Maçonniek Astrologisch Humanistische Ritus -, welke zich met uitsluiting van sociale, economische of politieke tendensen geheel op religieus terrein bewoog, nooit onderdeel geweest van de Nederlandse of Internationale Orde der vrijmetselaars, maar in 1918 uit de “Le Droit Humain” gezet.

Hier hebben we dus een variant op de naam van de organisatie. Een variant die ik nergens anders heb gevonden. Bovendien heeft het citaat een ‘smeuïg detail’: Van Solt zou uit Le Droit Humain zijn gezet. Zou de organisatie opgericht zijn door leden van Le Droit Humain of zouden Thierens en d’Angremond een andere achtergrond hebben? In elk geval schijnt het zo te zijn dat Thierens zijn astrologische tijdschrift Urania met niemand minder dan H.J. van Ginkel maakte.

De organisatie noemt zich “internationaal”. Dat doet vermoeden dat ze een organisatie vergelijkbaar met die van Le Droit Humain voorstonden. d’Angremond was Voorzittend Meester van de eerste loge in Den Haag. Het lijkt er op dat hij ook secretaris van de orde was en Thierens de voorzitter. De heren hebben Le Droit Humain op de hoogte gebracht van hun nieuwe organisatie.

Hetzelfde deden zij het het Grootoosten der Nederlanden. In het nummer van december 1917 van De Vrijmetselaar (de voorloper van Thoth) wordt uitgebreid geschreven over de constitutie van de nieuwe orde. Hierin staat dat een brochure van Thierens De Maçonnieke Autoriteit en de Groote Landmerken der Vrijmetselarij de aanleiding is geweest van het oprichten van de nieuwe orde. Het constitutieboek wordt uitgebreid geciteerd en zo zien we hoe een studie van de “Universeele Wet” leidt tot de studie van astrologie en zo tot die van het humanisme.
Verderop staat dat de twee stichters (Thierens en d’Angremond) “behooren tot de Orde der Algemeene Gemeenschappelijke Vrijmetselarij”, dat is inderdaad de oude benaming van Le Droit Humain. “De nieuwe Orde staat geheel buiten deze, maar wordt toch door de stichters beschouwd als eraan “geaffilieerd”.” “Die Orde heeft zeven graden welke in algemeenen zin overeenkomen met de graden 1 – 4, 18, 30 en 33 van den Schotschen Ritus”.
De auteur uit De Vrijmetselaar onderzoekt of de nieuwe orde op Maçonnieke wijze is gesticht, maar kan hier slechts gedeeltelijk antwoord op geven. Aangezien de nieuwe organisatie geen onderdeel uitmaakt van een andere, kunnen ze geen constitutiebrief ontvangen. In principe kan een volledig nieuwe organisatie zo worden gesticht. Uiteraard kunnen alleen personen die de 33e graad hebben gehaald een opperraad instellen.

Hier houdt, voor nu, de informatie die ik heb gevonden zo’n beetje op. Toch blijkt de organisatie een hele tijd te hebben bestaan, want in De Vrijmetselaar van juli 1935 een boek besproken Psychologische Astrologie van Th. J. J. Ram die “tevens één der leiders [is] van de Vrijm:.Orde in ons land, bekend als de Orde van den Maçonnieken Astrologischen Humanistischen Ritus” met als toevoeging “waarover een weinig in de Vrijm. XXII bl. 164-168”, dat is dus het nummer uit 1917 waaruit ik hier boven citeerde! Blijkbaar is de organisatie na 18 jaar nog bekend, maar is er in die tijd weinig gebeurd dat het vermelden waar is!


In april 2020 kwam ‘bij toeval’ een boekje in mijn bezit. Een jaar van publicatie kan ik er niet uithalen, maar het boekje was op te vragen bij d’Angemond en uitgegeven door Lucete (Luctor et Emergo) en het eindrapport werd in juli 1919 aangeboden aan Thierens. Het betreft het “dossier”. Correspondentie, verslagen van commissies en dat allemaal uitgegeven in een net boekje!

Het probleem was in basis een botsing tussen de persoonlijkheden van Thierens en Van Ginkel. Thierens wilde meer nadruk op het “cosmologisch” en “astrologisch” aspect van de hogere graden. Van Ginkel was het hiermee niet eens en adviseerde hem om dan zelf maar een orde op te richten.

Van Ginkel correspondeerde over de situatie met de hoofdzetel in Parijs. Thierens vond dat hij niet genoeg terugkoppeling kreeg en begon zelf te corresponderen met Parijs, maar hij ontving geen reactie. Ook dit liep dus niet zoals Thierens het liever had gezien, dus hij zette het plan voort om een eigen orde te stichten.

Dit werd, zoals we eerder zagen, een “Ritus van zeven Graden” “naar de zuivere grondslagen van den Schotschen Ritus”. Thierens, die toen de 30º had, verzocht de Opperraad vanuit de loge Washington (waarvan hij zich “Stichter en Voorz:. M:. noemt”) “hem te machtigen tot de stichting van een Ritus onder den naam MAÇONNIEK – ASTROLOGISCH – HUMANISTISCHEN RITUS (verkort M:.A:.H:.)” die geaffilieerd zou moeten worden door “de Orde der A:.G:.V:.M:.” en om hem de 33º te verlenen “opdat hij zijn arbeid kan aanvangen”. Hij vraagt ook om “hem de machtiging te verstrekken, in bovengenoemden Ritus M:.A:.H:. de maç:. graden van de 1en tot den 33en te verleenen.”

Hierna volgt een opsomming van de graden waarin gaat worden gewerkt en deze omvat ook Merk-Meester. Er worden zeven “Groote Landmerken” opgesomd die elk worden gekoppeld aan een planeet.

Er volgen een heel aantal brieven aan de Opperraad in Parijs tot er een brief is afgedrukt van Van Ginkel gedateerd 14 januari 1918 waarin staat dat leden van Le Droit Humain geen nieuwe internationale gemengde orde kunnen oprichten en daarom worden “uitgeworpen” en “afgevoerd van de registers der Orde”.

Met dat alles in het achterhoofd is het eerste stuk in het boekje best verrassend:

Haarlem, 1 Juli 1919

Z:. W:. BB:. A.E. Thierens en H.M. d’Angremond.

De Commissie, die zich op Uw verzoek heeft geconstitueerd tot het onderzoeken van de verschillende beschuldigingen, tegen U beiden in de Orde van de Maç:. Mixte Internat:. uitgebracht, en van het Vonnis daarna door den S.:.:.C.:.:. dier Orde tegen U beiden geveld, heeft hierbij de eer U haar Rapport, deze beide zaken betreffende, te doen toekomen.

Zij spreekt er haar vreugde over uit, dat haar onderzoek heeft uitgewezen, dat door Uw beider eigen handelingen in deze aangelegenheden Uw beider mac:. eer onaangetast is gebleven en dat zij en ieder maç:. U en Uwe medestanders nog steeds op het Waterp:. mag blijven tegemoet treden.

De goede ontvangst-erkenning dezes gaarne van U afwachtende, verblijft met br:. gr:., namens de Commissie

Uw U heilw:. medebr:. in de K:. K:.

R. Lensselink:.
Secr:.

Alleen jammer voor Thierens en consorten dat Van Ginkel de commissie niet erkende…

Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *